zondag 20 april 2008
Inde knel? Neem geen grote beslissingen
En op een gegeven moment denk je: dit kan zo niet langger meer. Je zit in de knel. De eerste reflex is om op dat moment eruit te willen. Wanneer je in een auto zit die te water is geraakt en het water staat letterlijk aan je lippen zou ik dat vooral doen.
In andere gevallen bevind je je in een situatie waarin je heel veel kunt leren over jezelf. Dit vraagt echter grote moed. Kan je in alle narigheid kunt blijven zitten? Kan je met nieuwsgierigheid onderzoeken wat je gedaan en gelaten hebt waardoor je in deze situatie terecht bent gekomen?
Je zit in de knel, dat is duidelijk. Je voelt je beroerd, benauwd, kwaad, verdrietig. Het hele circus aan 'negatieve' emoties is wellicht al langsgekomen. Alles in jou zegt: dit is niet pluis, ik moet hier weg! Het beslissen, het vertrekken uit de situatie maakt echter ook dat je minder van de les leert dan wanneer je blijft zitten. Zelf heb ik aan den lijve ondervonden dat ik een paar keer op vergelijkbare manier vast ben gelopen doordat wel vertrok toen ik knel kwam te zitten.
Maar hoe kan je nu nieuwsgierig onderzoeken in zo'n situatie? Kijk of je op dat moment in de huid kan kruipen van een padvinder die een miertje op een struik bestudeert. Hij ziet het miertje op een tak lopen, een blaadje oplopen en bij het uiteinde van het blaadje steekt hij de sprietjes in de lucht, staat even stil en loopt terug. De observatie is zonder oordeel, nieuwsgierig. De padvinder denkt niet: die stomme mier liep een doodlopend takje op en gaat nog het laatste blaadje op ook en pas op het einde ontdekt die sukkel dat hij niet verder kon en met hangende pootjes keert hij terug.
Wanneer ik ging kijken naar wat ik allemaal had gedaan om in de knel te komen zitten gebeurde dat laatste vaak. Ik vond mezelf dom, slecht en nog zo wat van die dingen. Ik gaf mezelf op mijn kop en was daarmee uit het onderzoek. Ik was schuldig. Met dergelijke conclusies schoot ik niks op en dus gooide ik de handdoek in de ring en vertrok.
Wees in het onderzoek naar wie je geweest bent mild naar jezelf. Ga dingen niet vergoelijken, maar kijk of je zo objectief mogelijk je eigen doen en laten kunt bekijken en beschrijven. Niet verklaren, maar kijken. Dit is bepaald niet makkelijk. Het kan helpen als je bedenkt dat je gedaan hebt wat je kon. Had je dingen beter geweten, dan had je het beter gedaan.
Je bent nu bezig om iets over jezelf te leren wat je je nog niet bewust was. Dat kan pijnlijk zijn. In ieder geval biedt het de kans op waardevolle ontdekkingen over jezelf.
Wanneer je niet wegloopt, niet kiest tegen, niet de schuld bij de wereld of bij jezelf neerlegt is het mogelijk dat een oplossing zich aandient. Vanuit de kramp van het vastzitten, naar de wijsheid en de ontdekkingen uit het onderzoek kan een nieuwe mogelijkheid voor jou zich aandienen. Misschien kom je tot een groot inzicht. Misschien is het een kleine verschuiving die op dat moment essentieel voor je is. Er heeft zich in ieder geval een nieuwe mogeijkheid aangediend
Zit je nu in zo'n put bedenk dan:
Vlak voor de dageraad is de nacht op het donkerst.
Heb je de moed gevonden om het onderzoek in te gaan dan mag je jezelf een groot compliment geven. Met je bewustzijn heb je gekozen om te blijven en om te kijken en niet de impuls te volgen die je weg wilde rukken uit de pijn.
donderdag 10 april 2008
In de knel? Neem geen grote beslissingen
Op het moment dat je ergens in de knel zit is het nemen van een beslissing vaak niet de beste manier om daarmee om te gaan. Dan heb ik het niet over in de knel zitten als je in een auto zit die te water is geraakt en langzaam volloopt.
Dat je in de knel zit is je duidelijk. Je voelt je beroerd, benauwd, kwaad, verdrietig, het hele circus van 'negatieve' emoties kan langskomen. Die gevoelens zeggen 'dit is niet pluis', iets anders is gewenst. Wanneer het mogelijk is (en dat is vaak het geval) neem dan geen grote beslissingen. Je loopt vast in je werk en dat heeft in je beleving met allerlei omgevingsfactoren te maken. Je voelt de neiging om je baan op te zeggen, de boel de boel te laten en met de noorderzon te vertrekken of om onder je dekbed te verdwijnen.
Je kunt deze rottige situatie leren als een situatie die van waarde is in het ontdekken wat voor jou belangrijk is. Blijf zitten en kijk of je met de nieuwsgierigheid van een padvinder die een mier bestudeert naar jezelf kunt kijken. Als je daar maar een heel klein stapje in kunt zetten is het al geweldig. Het is een ware kunst om dit te doen. Je voelt je rot en de bijbehorende gevoelens overweldigen je misschien. Maar jij besluit met je vergootglas jezelf en je situatie te bestuderen als die padvinder die mier bestudeert. Heel moedig!
Het is zelden zo dat een situatie alleen zo wordt zoals hij is door toedoen van de omgeving. Het is ook zelden zo dat een situatie alleen zo wordt door toedoen van jou. Voor jouw leerproces is het ondersteunend wanneer je tegen jezelf kunt zeggen: op een bepaald niveau heb ik ervoor gekozen om in deze situatie terecht te komen. Let op: het gaat niet om jezelf slecht te maken, of om je schuldig te voelen of af te straffen. Kijk of je het begin van het filmpje kunt oppakken. Wanneer begon de situatie niet meer 100% te voelen? Wanneer heb je iets gedaan, of niet gedaan? Wanneer heb je je uitgesproken, of heb je juist gezwegen? Wanneer ben je doorgegaan of juist gstopt? Zie jezelf nog steeds als de padvinder met het vergrootglas: "bij het einde van het blaadje stond de mier even stil, stak zijn voelsprieten in de lucht, draaide zich om en liep terug". Het helpt je als je de concrete dingen zo kunt beschrijven, neutraal. Dus niet: "Die stomme mier liep het doodlopende takje op en het duurde een eeuwigheid totdat dat idiote beest eindelijk de weg terugvond."
Wees mild voor jezelf en nieuwsgierig. Als je vooraf geweten had wat je nu weet, had je wellicht andere beslissingen genomen. Je bent nu bezig om iets over jezelf te leren wat je je nog niet bewust was. Dit is een hele waardevolle tijd, ook al is hij wellicht uiterst pijnlijk. Je hebt ten tijde van het onstaan van de situatie gedaan wat je op dat moment als beste beschouwde. Als je het anders geweten had, had je het anders gedaan.
Wanneer je in deze situatie grote beslissingen gaat nemen, gaat je aandacht en je energie zitten in: DIT niet meer! Ik moet hier weg! Dit rottige gevoel moet verdwijnen! Je gaat dan wel verder, maar je mist de unieke kans, waar je zelf aan meegecreëerd hebt, om te leren van wie jij (ook) was in deze situatie.
Het kan zijn dat je op enig moment aankomt op het punt waarop je ziet wat je hebt gedaan, wie je bent geweest en je moedeloos voelt. Ik weet het niet meer. Je zit in de put.
In de put mag je vertouwen op de wijsheid die in een paar spreuken is opgesloten:
Vlak voor de zonsopkomst is de nacht het donkerste.
Als de nood het hoogst is, is de redding nabij.
Wanneer je tot hier toe de moed hebt gehad om onder ogen te komen wie jij geweest bent mag je jezelf een enorm compliment geven. Onze primaire overlevingsmechanismen zeggen namelijk heel andere dingen: weg hier! foute boel!
Maar dat zeggen ze ook wanneer je op een hoge bergtop staat, met weinig zuurstuf en afvriezende vingertoppen. De kracht van ons verstand kan ervoor kiezen om niet op die impulsen in te gaan.
Op enig moment wordt het duidelijk wat er te doen is. Misschien is dat een groot inzicht, met halleluja en een groot strijkorkest op de achtergrond. Wellicht is dat een eerste kleine stap op weg naar iets anders, startend vanuit de gedachte: ik weet het niet meer........ Je bent op de rand van je ervaring aangekomen. Dat is eng, dat is spannend en daar is de gelegenheid om iets nieuws te gaan doen en te gaan ervaren. Onzeker, en met nieuwe mogelijkheden.......
Kiezen........Beslissen
Dit zijn keuzes. Keuzes van het hart. Geen afgewogen zaken: zal ik dit, of dat of dat.......
Dit kiezen is onvoorwaardelijk. Er kan in de uitvoering van alles misgaan, maar de keuze is gemaakt. Je kiest ergens voor en je bent op dat moment niet bezig met mitsen en maren en rationele afwegingen.
Beslissen is iets anders. Bij beslissingen komen praktische zaken aan de orde. Daarbij komt de haalbaarheid kijken. Bij beslissingen speelt de afweging wel een rol. Doe ik eerst dit, of doe ik eerst dat? Geef ik mijn geld uit aan A of aan B? Beslissingen zijn voorwaardelijk en keuzes zijn onvoorwaardelijk, soms zelfs onredelijk.
Uit mijn eigen praktijk: Vanmiddag mag ik een workshop geven over veranderen aan mensen die in een netwerk gekoppelde netwerken van jonge (rijks)ambtenaren en enkele andere grote bedrijven participeren. In januari las ik een artikel in de metro. Daarin werd een activiteit aangekondigd van het netwerk in het teken van ZIN! Ik was meteen enthousiast en heb een e-mail gestuurd waarin ik schreef dat ik zin had om bij deze netwerkactiviteit te participeren. Nu, na de nodige tussenstappen is de participatie een feit en ik verheug me er enorm op.
Bij belangrijke zaken zoals een partner, het kopen van een huis, het ja zeggen tegen een baan spelen beslissingen een rol. Daarvoor vind echter de keuze plaats. Daarbij doe je jezelf een plezier wanneer je even stilstaat bij de vraag: heb ik hier ZIN in? Word ik er blij van als ik aan deze partner, dit huis of deze baan denk?
Maakt mijn hart een sprongetje?
Als het antwoord nee is, zou je kunnen nagaan of je door wilt gaan met het zetten van deze stap of niet. Misschien is er wel een noodzaak om een baan aan te nemen omdat je geld nodig hebt om te leven. Dan beslis je om ja te zeggen wetende dat je niet vanuit je innerlijk gekozen hebt. Een eerlijke zaak. Je zou ook kunnen beslissen dat je niet doorgaat met de sollicitatieprocedure.
Het is ook mogelijk dat je hoort van bijvoorbeeld een opleiding waar je helemaal blij van wordt. Wanneer je deze keuze echter nu gaat omzetten in een beslissing heeft dit grote gevolgen voor je privé-omgeving. Partner, kinderen, familie, verzin maar wat voor jou belangrijk in je leven. Het kan zijn dat het nu niet de tijd is om de keuze om te zetten in een beslissing. Misschien besluit je om pas als er tijd, geld of support is van je privé-omgeving verder te gaan met deze keuze.
Samenvattend:
Keuzes en beslissingen hebben dus met elkaar te maken. De keuze komt uit het hart en voor de beslissing is het verstand nodig.
woensdag 9 april 2008
Kiezen als oplossing of als mogelijkheid
Het komt nog wel eens voor dat mensen een keuze maken om een oplossing te vinden voor een probleem. Ze kiezen bijvoorbeeld om iets te gaan doen om een bijdrage te leveren aan vrede in de wereld. Dat is een mooi doel en er zullen weinigen zijn die daartegen zijn. In eerste instantie denk je: die gaat niet ergens van weg, maar die gaat ergens naar toe. Namelijk: naar de vrede. Of gaat de persoon weg van de vijandigheid?
Het is interssant om te gaan kijken naar de achterliggende drijfveer.
Is deze persoon bezig met de oplossing voor een probleem of is de persoon gedreven vanuit de mogelijkheid in hem of haarzelf?
Wanneer het de oplossing van een probleem is kan het zijn dat iemand vroeger in een vijandige omgeving opgegroeid is en zichzelf ooit voorgenomen heeft om daar een oplossing voor te zoeken. Hij of zij heeft het zo rot ervaren in die omgeving dat hij besloot dit soort rottigheid uit de wereld te helpen. De kans is zeer wel aanwezig dat de persoon het op enig moment opgeeft, of zeer vermoeid raakt, of boos, teleurgesteld in de wereld wordt.
Wanneer de persoon kiest om een bijdrage aan de wereldvrede te leveren vanuit overvloed, omdat het zijn of haar 'ding' is (om het populair te zeggen), dan treffen mensen iemand aan die vrede uitstraalt. Ken je dat soort mensen? Iemand die helemaal IS waar hij of zij voor staat? Die kiest voor wat in hem of haar leeft. Mensen die leven wat ze zeggen, zijn wat ze leven, authentiek en volledig. In mijn beeld zijn Gandhi en moeder Theresa beroemde voorbeelden hiervan.
Ben je een zwartkijker dan is het altijd mogelijk om op zoek te gaan naar hetgeen iemand op wil lossen. Er is altijd wel een bron te vinden waarbij je kunt zeggen: kijk, hier ging het mis bij deze persoon en daarom is hij of zij nog steeds bezig om die pijn op te lossen buiten zichzelf.
Zelf ben ik nogal een doener en daarin driftig op zoek naar wat nou echt 'mijn ding' is. Gisteren las ik een quote van Martin Buber:
Ieder draagt iets kostbaars in zich dat in geen ander te vinden is. Dat te vinden is zijn weg.
Die zin ontroert me diep. Ik geloof dat mijn drijfveer als coach en consultant daar zit: dat kostbare in mensen helpen ont-dekken. Is dat een oplossing of is dat de mogelijkheid in mij? Een beetje van beide en als ik heel eerlijk ben geloof ik dat ik nog meer aan het oplossen ben dan dat ik echt bij mijn eigen kostbaarheid 'thuisgekomen' ben. Intussen heb ik een grote kwaliteit in me om te voelen en te ervaren of mensen die ik begeleid hun 'ding' doen of 'hun ding' aan het zoeken zijn. Wat zou het geweldig zijn wanneer al die kostbaarheden aan het licht komen..............
dinsdag 8 april 2008
Kiezen tegen..... of kiezen voor?
Nu is het interessant om eens te kijken naar het moment nèt voor deze keuze. Wat speelde er toen? Was er toen iets waarvan je dacht YES!! DIT is GEWELDIG! Of was er toen iets waarvan je zei: DIT NOOIT MEER! En je gooide het roer om.
In het geval van 'DIT NOOIT MEER' is je motivatie duidelijk ontstaan vanuit een keuze TEGEN iets. Er heeft kortere of langere tijd iets naars gespeeld, of iets wat in ieder geval niet bevredigend was en je besluit dat het moet stoppen. Genoeg is genoeg. Om te beginnen is het niet duidelijk wat dan wel de keuze wordt, maar de situatie waarin je je dan bevindt is er eentje die je niet meer wilt. Je motivatie wordt gevoed vanuit: alles beter dan DIT!
In het geval van YES! DIT IS GEWELDIG! ontstaat je motivatie vanuit een verlangen dat richting geeft. Er is duidelijk iets waar je blij van wordt. Je ontdekt op een moment iets wat volledig lijkt te kloppen voor je. De ontdekking kan onverwachts komen, het kan ook iets zijn waar je al een tijdje over aan het mijmeren bent, maar als hij er is, is het duidelijk. DIT is het. Voor dit ding, of deze baan, of deze ................(vul maar in), ga je helemaal. Je wordt blij als je eraan denkt en je motivatie heeft een heel duidelijke richting.
Wanneer je bezig bent om vorm te geven aan je toekomst is het hebben van een visie over die toekomst een geweldige ondersteuning. Voor je visie ben je gemotiveerd, je bent er actief mee bezig. Wanneer je in je visie dingen vastlegt over bijvoorbeeld het krijgen van een andere baan is het interessant om eens te kijken wat je drijfveer daarachter is. Is je drijfveer: als ik maar weg ben uit DEZE baan............. of is je drijfveer om de baan te krijgen die helemaal past bij wie en wat jij bent?
Wanneer je kiest tegen iets, is het je gelukt om te vertrekken uit een ongewenste situatie. Gefeliciteerd. Je hebt een negatieve spiraal doorbroken. Dit geeft je echter nog geen richting.
Wanneer je kiest vóór iets, heb je een koers bepaald. Dáár ga je heen, je hebt je focus te pakken. Het is helemaal nog niet gezegd dat je daar ook gaat uitkomen, maar je hebt wel gekozen om ergens heen te gaan. Het is duidelijk wanneer je stappen zet die bijdragen aan die richting of die er tegenin gaan.........
maandag 31 maart 2008
Moeten.........Willen..........Kiezen
MOETEN duwt in je rug,
WILLEN valt net buiten handbereik en
en KIEZEN staat in je schoenen
Moeten duwt in mijn rug......
Wanneer ik mezelf of een klant in een coaching hoor zeggen: ik moet...... vraag ik me altijd af: van wie?? Wat gebeurt er als je niet voldoet aan wat 'moet'?
Het is alsof iets of iemand je in een richting wil hebben waarvan je nog helemaal niet zo zeker weet of JIJ dat ook wel wilt. Je energie gaat voor een groot gedeelte naar gemopper: "ik moet ook altijd........ ik heb helemaal geen zin om......." etc. Dingen waarvan je vindt dat ze 'moeten' hou je meestal niet lang vol. Ze vragen controle en roepen om beloning en straf om uitgevoerd te worden. Moeten is bepaald geen volwassen houding.
.........willen bevindt zich net buiten handbereik..........
Mensen willen van alles. ik wil dit......... ik wil dat....... en mensen bedenken de hele dag wat ze willen. Een prachtige mogelijkheid die je als mens tot je beschikking hebt overigens. Of iemand komt altijd te laat en zegt streevast als binnenkomer: ik WIL ECHT op tijd komen, maar het lukt me niet. Zijn omgeving is het op een gegeven moment zat, gelooft niet meer dat hij het echt wil en zegt: DOE HET DAN!
...........kiezen staat in je schoenen.
Wanneer je een keuze maakt om iets te doen, of te laten is er de positie EN de actie. De positie van iemand die gekozen heeft is helder. HIER kies ik voor, bijvoorbeeld: ik kies voor gezond eten. En de actie die daarbij past is dat betreffende persoon daarwerkelijk gezonde voeding tot zich neemt.
Nu is het niet gezegd dat MOETEN altijd verkeerd is. Als het water aan de lippen staat, is het een volkomen juiste reactie om te zeggen: ik MOET hieruit! Zo is WILLEN een uiterst passende houding wanneer het nog te vroeg is om in actie te komen. WILLEN is geweldig als je aan het fantaseren bent over mogelijkheden die ingezet zouden kunnen worden. Wanneer je bezig bent met persoonlijk leiderschap over je leven te verwerven dan is het ondersteunend om te KIEZEN. Wanneer je dan iets doet waarvoor je niet gekozen hebt, heb je in ieder geval de feedback van je omgeving om je aan je keuze te herinneren
